OBD2
I/M hazırlığı: OBD2 hazırlık monitörleri listesi
I/M hazırlığının tarama cihazında ne demek olduğu, her OBD2 hazırlık monitörü ve neyi kontrol ettiği, muayenede kaçının eksik kalabileceği ve onları hazır yapan sürüş döngüleri.
Muayene
Hususi ve resmî otomobiller, aracın uygunluk belgesindeki imal tarihinden itibaren ilk üç yaş sonunda ve sonrasında iki yılda bir periyodik muayeneye girer. Taksi, minibüs, kamyon, römork gibi diğer motorlu araçlar ilk yaş sonunda ve sonra her yıl, iki veya üç tekerlekli araçlar otomobil gibi, lastik tekerlekli traktörler ilk üç yaş sonunda ve sonra üç yılda bir muayene edilir. Muayene süresi geçen her ay için ücret %5 fazlasıyla alınır ve muayenesiz araçla trafiğe çıkana idari para cezası verilir. Egzoz gazı emisyon ölçümü muayeneden ayrı bir yükümlülüktür; elektrikli araçlar, motosikletler ve traktörler bu ölçümün dışındadır.

Türkiye'de araç muayenesi kanunla zorunludur. Karayolları Trafik Kanunu, trafiğe çıkarılacak motorlu araçların teknik şartlara uyup uymadığının belirli zamanlarda muayene edilerek tespit edileceğini ve muayenelerin yönetmelikte belirtilen süreler içinde yaptırılmasının zorunlu olduğunu yazar. Süreleri Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmelik verir.
Sayım, aracın uygunluk belgesindeki imal tarihinden başlar ve dört grup vardır: hususi ve resmî otomobiller ilk üç yaş sonunda ve devamında iki yılda bir; lastik tekerlekli traktörler ilk üç yaş sonunda ve devamında üç yılda bir; iki veya üç tekerlekli araçlar ilk üç yaş sonunda ve devamında iki yılda bir; diğer bütün motorlu araçlar, römorklar ve yarı römorklar ilk yaş sonunda ve devamında yılda bir.
Aşağıdaki tablo bu dört grubu araç türlerine açar; sınıf numaraları yönetmeliğin Ek-1 listesinden gelir. Hususi bir otomobil ticariye dönüştürülürse, geçerlilik süresinin bitimine bir yıldan az kalmışsa kalan süre, fazla kalmışsa bir yıllık muayene süresi verilir.
| Araç türü | İlk muayene | Sonraki muayeneler | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Hususi otomobil | İlk üç yaş sonunda | İki yılda bir | md. 14/1-a; Ek-1 sınıf 6 |
| Resmî otomobil | İlk üç yaş sonunda | İki yılda bir | md. 14/1-a |
| Ticari otomobil | İlk yaş sonunda | Yılda bir | md. 14/1-ç ve md. 14/5 |
| Taksi | İlk yaş sonunda | Yılda bir | md. 14/1-ç; Ek-1 sınıf 4 |
| Ambulans | İlk yaş sonunda | Yılda bir | md. 14/1-ç; Ek-1 sınıf 4 |
| Minibüs ve otobüs (dokuzdan fazla oturma yeri) | İlk yaş sonunda | Yılda bir | md. 14/1-ç; Ek-1 sınıf 1 |
| Kamyon (3500 kg üzeri yük taşıyan) | İlk yaş sonunda | Yılda bir | md. 14/1-ç; Ek-1 sınıf 2 |
| Kamyonet ve hafif yük araçları (3500 kg'a kadar) | İlk yaş sonunda | Yılda bir | md. 14/1-ç; Ek-1 sınıf 5 |
| Römork ve yarı römork | İlk yaş sonunda | Yılda bir | md. 14/1-ç; Ek-1 sınıf 3 ve 5 |
| Lastik tekerlekli traktör | İlk üç yaş sonunda | Üç yılda bir | md. 14/1-b; Ek-1 sınıf 7 |
| Motosiklet | İlk üç yaş sonunda | İki yılda bir | md. 14/1-c; Ek-1 sınıf 8 |
| Motorlu bisiklet | İlk üç yaş sonunda | İki yılda bir | md. 14/1-c; Ek-1 sınıf 8 |
| Üç tekerlekli araç | İlk üç yaş sonunda | İki yılda bir | md. 14/1-c |
| Kazaya karışan ya da üzerinde değişiklik yapılan araç | Süre dolmasa da özel muayene | Özel muayeneler öncelikle yapılır | md. 14/2; Karayolları Trafik Kanunu md. 34 |
Kaynaklar: Araç Muayene Yönetmeliği (Resmî Gazete, 6 Ocak 2021, sayı 31356), Resmî Gazete düzeltme ilanı (Ek-1, Ek-2, Ek-3) ve Karayolları Trafik Kanunu (md. 34).
Egzoz ölçümü, muayeneden ayrı bir yükümlülüktür. Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği'ne göre motorlu taşıt sahibi, aracın egzoz gazı emisyon ölçümünü yönetmelikte belirtilen periyotlarda yaptırmak ve emisyonların TS 13231 standardındaki sınır değerlere uymasını sağlamakla yükümlüdür. Ölçümü yetkili egzoz gazı emisyon ölçüm istasyonları yapar; araç muayene istasyonları da ayrıca yetki alırlarsa yapabilir.
Periyot muayeneyle aynı iki grubu izler: hususi ve resmî otomobiller ilk üç yaş sonunda ve devamında iki yılda bir, diğer motorlu taşıtlar ilk yaş sonunda ve devamında yılda bir. İlk ölçümün tarihi, araç tescil kayıtlarındaki ilk muayene geçerlilik süresine göre belirlenir.
Ölçülen şey de araca göre değişir: benzinli ve benzin+LPG'li taşıtlarda karbon monoksit (CO), dizel taşıtlarda absorpsiyon katsayısı ölçülür. Çift yakıtlı taşıt iki yakıta göre ölçülür ve tek ölçüm ücreti alınır.
Sonuç sınır değerlere uymazsa bakım ve onarım zorunludur, ölçümü tekrarlamak için bir defaya mahsus yedi gün verilir ve bu sürenin sonundan itibaren olumlu sonuç alınana kadar taşıt trafiğe açık karayollarında kullanılamaz. Denetim, taşıt plakası ya da şasi numarasıyla takip sistemi üzerinden ve trafik kolluğuyla birlikte yapılır; geçerli ölçümü olmayan taşıt sahibine Çevre Kanunu'na göre idari para cezası verilir.
| Araç ya da durum | Egzoz gazı emisyon kuralı |
|---|---|
| Hususi otomobil | İlk üç yaş sonunda, sonra iki yılda bir (md. 6/2-a) |
| Resmî otomobil | İlk üç yaş sonunda, sonra iki yılda bir (md. 6/2-a) |
| Diğer motorlu taşıtlar | İlk yaş sonunda, sonra yılda bir (md. 6/2-b) |
| İlk ölçüm tarihi | Araç tescil kayıtlarındaki ilk muayene geçerlilik süresine göre (md. 6/2-c) |
| Benzinli ve benzin+LPG'li taşıt | Karbon monoksit (CO) ölçülür (md. 5/2) |
| Dizel taşıt | Absorpsiyon katsayısı ölçülür (md. 5/2) |
| Çift yakıtlı taşıt | İki yakıta göre ölçülür, tek ölçüm ücreti alınır (md. 8/6 ve md. 10/11) |
| Araç el değiştirirse | Ölçümün geçerlilik süresi değişmez (md. 6/4) |
| Motor, şasi ya da yakıt sistemi tadilatı | Süre dolmasa da ölçüm yenilenir (md. 6/5) |
| Kaza sonrası kolluğun muayene istemesi | Süre dolmasa da ölçüm yenilenir (md. 6/5) |
| Sahibinin isteğiyle erken ölçüm | Yapılabilir; son yapılan ölçüm geçerli olur (md. 6/6) |
| İş makineleri | Ölçüme tabi değil (md. 7) |
| Traktörler | Ölçüme tabi değil (md. 7) |
| İki, üç veya dört tekerlekli motosikletler ve mopetler | Ölçüme tabi değil (md. 7) |
| Elektrikli ve hibrit elektrikli taşıtlar | Ölçüme tabi değil (md. 7) |
| Hidrojen yakıtlı taşıtlar | Ölçüme tabi değil (md. 7) |
| Model yılı 1979 ve öncesi dizel taşıtlar | Ölçüme tabi değil (md. 7) |
| Havaalanlarındaki özel kullanımlı plakasız taşıtlar | Ölçüme tabi değil (md. 7) |
| Sonuç sınır değerlere uymazsa | Bakım ve onarım zorunlu; ölçümü tekrarlamak için bir defaya mahsus yedi gün (md. 8/5) |
| Aynı istasyonda bir ay içinde tekrar | Bir ölçüm ücretsiz; başka istasyonda yeniden ücret ödenir (md. 10/8) |
Kaynak: Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği (Resmî Gazete, Mart 2017, sayı 30004; 23 Nisan 2021 değişikliğiyle birlikte).
Her araç aynı istasyona gitmez. Karayolları Trafik Kanunu'na göre askerî araçların, raylı sistemle çalışan araçların ve iş makinesi türü araçların muayenesi yönetmelikte belirlenen esaslara göre tescilini yapan kuruluşlarca yapılır; Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı taşıtlarını da kendi kurumları muayene eder.
Yabancı plakalı araçlar muayene edilmez, çünkü kanun yalnızca Türkiye'de tescilli araçları kapsar; Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü sıkça sorulan sorular sayfası böyle söylüyor. Yurt dışında bulunan bir araç yasal süresi içinde muayene edilemediyse, yurda girişten itibaren bir ay içinde muayenesini yaptıran ve yurt dışında kaldığı süreyi belgeleyen araç sahibine, Araç Muayene Yönetmeliği'ne göre %5 fazla ücret uygulanmaz.
Muayeneye gitmeden önce sistem borçlara bakar. Bakanlığın sıkça sorulan sorular sayfası'na göre vergi borcu, trafik para cezası, HGS geçiş ücreti cezası ya da geçerli trafik sigortası eksikliği varsa muayene işlemleri yapılamaz; kanun da zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırılmamış araçların muayeneye alınmayacağını söyler. Bakanlığa göre motorlu taşıtlar vergisi, ocak ve temmuz aylarında ilgili ayın son gününe kadar muayeneye engel olmaz.
Aşağıdaki değişikliklerin hepsi kanun ve yönetmelik metinlerinde işlenmiştir; hangisinin sana dokunduğunu aracının türü ve periyodu belirler.
Muayene, aracın Ek-1'deki sınıfına göre ve en az Ek-2'deki cetvelde yer alan kalemleri kapsayan kontrol ve testlerden oluşur; bunların yapılması zorunludur (Araç Muayene Yönetmeliği, md. 8). Cetvel frenlerle başlar ve direksiyon, görüş, aydınlatma, tekerlek ve lastik, süspansiyon, şasi, egzoz ve yakıt sistemi, kabin ve donanım ile sürer.
Lastik için kural açıktır: ana yivlerdeki diş derinliği dört tekerlekten az olan araçlarda en az 1 mm, dört ve daha fazla tekerlekli araçlarda en az 1,6 mm olmalıdır. Muayene raporu fren ve far ölçümlerini, lastik diş derinliklerini ve tespit edilen kusurları en ağırından başlayarak yazar.
Sonuç dört gruptan biridir: kusursuz, hafif kusur, ağır kusur, emniyetsiz. İlk ikisinde muayene onaylanır; ağır kusur ve emniyetsizde onaylanmaz ve bir ay içinde tekrara gelirsin. Bakanlığın sıkça sorulan sorular sayfası'na göre araçta plakanın olmaması ağır kusurdur, çatlak ön cam ise yalnızca sürücünün görüşünü ve güvenliğini etkiliyorsa. Resmî muayene alım öncesi bir inceleme değildir; araba satın alıyorsan ikinci el araç muayene kontrol listesi çok daha ileri gider.
| Kalem | Kontrol edilen | Neden önemli |
|---|---|---|
| Frenler | Fren pedalı ve hareketi, fren boruları ve kabloları, ayak ve el freni etkinliği | Araç her seferinde düz çizgide durmalı |
| Direksiyon | Direksiyon simidi, direksiyon boşluğu ve sistem bağlantıları | Gevşek parçalar aracı yalpalatır ya da ansızın bırakır |
| Lastik ve tekerlekler | Ana yivlerde diş derinliği: dört tekerlekten azında en az 1 mm, dört ve üzerinde en az 1,6 mm | Aşınmış diş ıslak yolda tutuşunu kaybeder |
| Aydınlatma | Farlar, stop ve yön lambaları, geri vites ve plaka lambaları, yansıtıcılar | Diğer sürücüler niyetini ışıklardan okur |
| Görüş | Cam durumu, dikiz aynası, ön cam silecekleri ve cam yıkayıcılar | Net görüş ilk güvenlik donanımıdır |
| Şasi ve süspansiyon | Şasi, süspansiyon, egzoz boruları ve susturucular, yakıt tankı ve borular | Sızıntılı ya da gevşek parça ani arıza demektir |
| Kabin ve donanım | Kapılar ve kilitler, sürücü koltuğunun montajı, emniyet kemerleri, sesli ikaz cihazı, ikaz üçgeni, ilk yardım çantası | Kazada yolcuyu korur, uyarı vermeyi sağlar |
| Gürültü ve kimlik | Gürültü şiddeti, tescil plakası, şasi numarası ve motor numarası | Plaka ve şasi numarası aracın kimliğidir |
Kaynak: Araç Muayene Yönetmeliği (Ek-2 cetveli) ve Resmî Gazete düzeltme ilanı (Ek-1, Ek-2, Ek-3).
Ücretin çerçevesi kanundadır, rakamı her yıl değişir. Karayolları Trafik Kanunu, istasyonların üç grup araçtan farklı ücret aldığını sayar: otobüs, kamyon, çekici ve tanker en yüksek grup; otomobil, minibüs, kamyonet, özel amaçlı taşıt, arazi taşıtı, römork ve yarı römork ikinci; traktör, motosiklet ve motorlu bisiklet en düşük. Ücret katma değer vergisi hariç alınır ve her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında artırılır.
Bu sayfa güncel tutarı yazmıyor, çünkü her yıl değişir ve burada resmî bir kaynaktan doğrulanmış bir rakam yok. Geçerli tarifeyi randevu alırken ve istasyonda gör: yönetmelik, tarifenin istasyonda herkesçe görülebilecek bir yere asılmasını ya da elektronik olarak gösterilmesini zorunlu kılar. Bakanlığın sıkça sorulan sorular sayfası da ücretlerin KDV hariç belirlendiğini ve her yıl artırıldığını yazar.
Gecikmenin bedeli ise kanundadır: muayene süresi geçirilen her ay için muayene ücreti %5 fazlasıyla alınır ve ay kesirleri tam ay sayılır. Ağır kusur ya da emniyetsiz çıkarsan bir ay içinde yapılacak muayene tekrarından, bir defaya mahsus, muayene ücreti alınmaz. Egzoz ölçüm ücretini Bakanlık her yılın Aralık ayında belirler ve istasyonda görünür biçimde asılması zorunludur.
Geçerlilik tarihi muayene raporunda yazar: Yönetmeliğin Ek-3'ündeki rapor içeriği listesi muayene geçerlilik tarihini, etiket numarasını, ücreti ve gecikme bedelini sayar. Tarih, muayenesi onaylanan aracın muayene tarihinden, muayene tekrarıyla onaylandıysa tekrarın onay tarihinden, ilk defa tescil edilen yeni araçta ise uygunluk belgesinin tarihinden başlar.
Geçerlilik süresi resmî tatile ya da pazara denk gelirse süre tatili izleyen ilk iş günü sayılır. Randevu Bakanlığın sıkça sorulan sorular sayfası'na göre ücretsizdir: TÜVTÜRK'ün internet sitesinden, çağrı merkezinden ya da e-Devlet'in Araçlarım hizmetinden alınır ve randevular otuz gün önceden açılır.
Geçen muayene raporunu diğer araç bakım kayıtlarınla birlikte sakla: alıcının ya da işlem yaptığın kurumun isteyebileceği kanıt odur. WrenchTime, iPhone için bir araba ve motosiklet bakım kaydıdır; zorunlu bir muayeneyi, muayene etiketindeki tarih gibi, tarihe göre planlar ve son tarihten kaç gün önce hatırlatacağını senin seçtiğin bir hatırlatıcı gönderir.

İlk sonuç para cezasıdır. Karayolları Trafik Kanunu'na göre muayenesi yapılmamış bir araçla trafiğe çıkana idari para cezası verilir; bu araçlara muayenelerini yaptırmaları için Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde belirtilen şekilde süre ve şartlar tanınır. İzin verilen sürenin sonunda muayenesiz ya da emniyetsiz raporlu araçla trafiğe çıkana daha yüksek ceza verilir; araç trafikten men edilir ve en yakın muayene istasyonuna gönderilir. Kanun metnindeki tutarlar 235 ve 488 liradır ve her yıl yeniden değerleme oranıyla artırılır, o yüzden güncel tutarı resmî tarifeden kontrol et.
Ücret de büyür: geçirilen her ay için muayene ücreti %5 fazlasıyla alınır. Bakanlığın sıkça sorulan sorular sayfası'na göre trafikten çekilen bir araçta belgelenirse gecikme, trafikte bulunmadığı süre kadar düşürülür.
Başarısız muayene kendi saatini başlatır. Bakanlığın sıkça sorulan sorular sayfası'na göre ağır kusur ve emniyetsiz için tanınan bir aylık süre geçerse ücretsiz tekrar hakkı kaybolur ve ücretli muayene gerekir. Emniyetsiz raporlu araç muayenesi tamamlanmadan karayolunda sürülemez; egzoz ölçümünde ise geçerli ölçümü olmayan araç sahibi, yukarıda anlatıldığı gibi idari para cezası alır.
Bir araba düşün: 2023'te imal edilmiş hususi bir otomobil. Kurallar yukarıdaki yönetmelik maddelerinden gelir; araba ve yıllar örnektir.
Muayene belirli bir tarihte yapılır, bu yüzden hafızana değil hatırlatıcılı bir takvime ait. WrenchTime'da muayeneyi Bakım sekmesine zorunlu bir muayene olarak ekle ve aracının grubuna göre iki yılda bir ya da her yıl tekrar eden bir seri yap. Tamamla, muayene raporunu belge olarak ekle; bir sonraki muayene hatırlatıcısıyla birlikte zaten planlanmıştır.
Egzoz ölçümü egzozdan yapılır, araçtan okunmaz; yine de gitmeden önce kodlara bakmak istersen WrenchTime Pro'nun arıza kodu taraması hazırlık monitörlerini gösterir, aracın kendi testlerini bitirip bitirmediğini bilirsin; iPhone için OBD-II kod okuyucu rehberi bunu anlatır. Ücretsiz sürüm ayda 2 bakım kaydıyla 1 aracı kapsar; bakım ve hatırlatıcıları planlama rehberi ekranları adım adım gösterir.

Hususi otomobil ilk üç yaş sonunda, sonra iki yılda bir; taksi, minibüs, kamyon ve römork gibi diğer motorlu araçlar ilk yaş sonunda, sonra her yıl; lastik tekerlekli traktör ilk üç yaş sonunda, sonra üç yılda bir muayeneye girer. Süreler aracın uygunluk belgesindeki imal tarihine göre sayılır (Araç Muayene Yönetmeliği md. 14).
Tutar her yıl artırıldığı için burada rakam yazmıyoruz. Kanuna göre üç araç grubu için farklı ücret alınır, ücret KDV hariç belirlenir ve muayene süresi geçirilen her ay için %5 fazlasıyla tahsil edilir. Geçerli tarifeyi randevu alırken ve istasyondaki tarifede gör.
Muayenesiz araçla trafiğe çıkana idari para cezası verilir; tanınan süre sonunda hâlâ muayenesiz ya da emniyetsiz raporlu araçla çıkana daha yüksek ceza verilir ve araç trafikten men edilir. Ayrıca her geçen ay için muayene ücreti %5 fazlasıyla alınır. Kanundaki tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla artırılır.
Otomobiller ilk üç yaş sonunda ve sonra iki yılda bir, diğer motorlu taşıtlar ilk yaş sonunda ve sonra yılda bir ölçüme girer. İş makineleri, traktörler, motosikletler ve mopetler, elektrikli ve hibrit elektrikli taşıtlar, hidrojen yakıtlı taşıtlar ve model yılı 1979 ve öncesi dizel taşıtlar ölçüme tabi değildir.
Ağır kusur ya da emniyetsiz çıkarsan raporun onaylı çıktısıyla kusurları bir ay içinde gider ve bir defaya mahsus, aynı istasyonda ya da başka bir istasyonda ücretsiz muayene tekrarına gel. Bir ay geçerse ücretsiz tekrar hakkı kaybolur. Emniyetsiz raporlu araç muayene tamamlanmadan karayolunda sürülemez.
İndirmesi ücretsiz. Bir araç, gerçek özellikler, reklam yok. Garajın sana teşekkür edecek.
WrenchTime'ı App Store'dan indir